Patron

Życiorys

Maria Grzegorzewska urodziła się 18 kwietnia 1888 roku we wsi Wołucza koło Rawy Mazowieckiej. Była najmłodszym, szóstym dzieckiem Adolfa i Felicji z Bohdanowiczów Grzegorzewskich. 
W roku 1900 Grzegorzewska podjęła naukę w Warszawie, na pensji prowadzonej przez panią Kotwicką. Następnie przeniosła się do ogólnokształcącej szkoły średniej – Pauliny Hewelke. Szkołę tę ukończyła w roku 1907. Rok później uczęszczała już na Wydział Matematyczno? Przyrodniczy rocznego kursu przygotowującego do studiów uniwersyteckich. Jednocześnie z zajęciami na kursie rozpoczęła działalność społeczno – oświatową. Tym samym zwróciła na siebie uwagę władz carskich, co zmusiło ją do wyjazdu na Litwę. Sytuacja materialna jej rodziców nie była najlepsza, młodziutka Maria podjęła więc pracę jako nauczycielka w domach prywatnych, przygotowując się jednocześnie do studiów wyższych. 
W roku 1909 wyjechała do Krakowa i wstąpiła na Uniwersytet Jagielloński, rozpoczynając studia przyrodnicze. W Krakowie Grzegorzewska spędziła dwa lata. Zła sytuacja materialna zmusiła ją do podjęcia pracy zarobkowej. Studiowała z pasją, a jednocześnie udzielała korepetycji i podejmowała wykłady na Uniwersytecie Ludowym im. Adama Mickiewicza. W tym okresie Maria Grzegorzewska poznała również szereg ciekawych osób, z grona ówczesnych naukowców. Zawsze życzliwa, uśmiechnięta, chętna do niesienia pomocy zyskała sobie sympatię ogółu. 
Choroba płuc zmusiła ją do przerwania studiów, podjęcia leczenia i w konsekwencji wyjazdu z Krakowa do Zakopanego. Tam dowiedziała się o utworzeniu Międzynarodowego Fakultetu Pedagogicznego w Brukseli i nawiązała kontakt korespondencyjny z jego twórczynią Józefą Joteyko.
W roku 1913 Maria wyjechała do Brukseli. Od początku nawiązała przyjacielskie kontakty z Profesor Joteyko i innymi sławnymi pedagogami. Z chwilą wybuchu wojny Fakultet został zamknięty. Grzegorzewska przebywała w tym czasie na wakacjach w Polsce. Udało się jej jednak przedostać do Londynu, skąd już razem z profesor Joteyko wyjechały do Paryża. Grzegorzewska rozpoczęła studia na Sorbonie. Jej zainteresowania dotyczyły w tym czasie wrażeń estetycznych dzieci i młodzieży.
W roku 1916 uzyskała doktorat z zakresu estetyki. Wkrótce jednak zapadła w jej życiu niezwykle istotna decyzja. Maria Grzegorzewska, pod wrażeniem oddziału dla upośledzonych umysłowo, w jednym z francuskich szpitali, postanowiła poświęcić się pracy z upośledzonymi. Rozpoczęła między innymi pracę w klasie dla dzieci upośledzonych umysłowo, w jednej ze szkół paryskich. Poznawała dzieci, ich potrzeby i tworzyła metodę pracy z nimi. 
W maju 1919 roku wróciła do Polski i wraz z dniem 1 listopada podjęła pracę w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisku referenta do spraw szkolnictwa specjalnego. Następnie zaczęła pracować jako wizytator i zajmowała się organizacją szkół specjalnych oraz przygotowaniem nauczycieli i wychowawców do pracy w tych szkołach.
W grudniu 1920 roku zorganizowała w Warszawie półroczny Kurs Pedagogiki Specjalnej. Ostatni kurs w roku 1922/23 został połączony z Instytutem Fonetycznym i w ten sposób powstał Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej. Jego dyrektorem została Maria Grzegorzewska.
Od roku 1923 Grzegorzewska była jednym z najbardziej aktywnych członków Komisji Obrony Szkoły Jednolitej. Prowadziła akcję uświadamiającą społeczeństwo o potrzebach dzieci kalekich, niepełnosprawnych, upośledzonych umysłowo. Wielokrotnie wyjeżdżała za granicę. Brała udział w seminariach i kongresach, wygłaszała prelekcje, referaty, zwiedzała placówki przeznaczone dla dzieci o różnym typie upośledzeń.
W 1930 roku Maria Grzegorzewska powołała Państwowy Instytut Nauczycielski. 
W 1934 roku odbył się II Zjazd Nauczycieli Szkół Specjalnych, podczas którego Grzegorzewska wygłosiła referat pod tytułem ,,Metoda ośrodków zainteresowań z punktu widzenia przystosowania jej do wychowania upośledzonych umysłowo. Metoda ta, oparta na sposobie nauczania Decrolyego, została przez nią dostosowana do potrzeb polskiego szkolnictwa specjalnego, po wprowadzeniu pewnych zmian i innowacji. Jako „metoda ośrodków pracy” jest ona do dziś aktualna w pracy z dziećmi specjalnej troski.
W czasie II wojny światowej Maria Grzegorzewska znalazła zatrudnienie jako nauczycielka Szkoły Specjalnej w Warszawie i aktywnie uczestniczyła w tajnym nauczaniu młodzieży. Organizowała również pomoc dla dzieci dotkniętych skutkami wojny. Była aktywnym członkiem Głównego Komitetu Pomocy Żydom, udzielała pomocy Żydom w getcie, organizowała opiekę nad dziećmi żydowskimi, umieszczając je w rodzinach polskich. W powstaniu warszawskim brała czynny udział jako pielęgniarka.
Po II wojnie światowej odbudowała i rozwijała działalność PIPS-u, a następnie w roku 1956 zorganizowała Katedrę Pedagogiki Specjalnej na Uniwersytecie Warszawskim i objęła jej kierownictwo.
Za zasługi na polu kształcenia nauczycieli dla szkół specjalnych, a przede wszystkim za rozwój podstaw teoretycznych wychowania i kształcenia dzieci upośledzonych, Grzegorzewska  jako pierwsza kobieta w Polsce  otrzymała Order ,”Budowniczy Polski Ludowej”.
Maria Grzegorzewska zmarła 6 maja 1967 roku. Jej osiągnięcia w zakresie pedagogiki specjalnej są ogromne. Maria Grzegorzewska jest twórcą, inicjatorem i organizatorem systemu kształcenia specjalnego w Polsce. Całe swoje życie poświęciła osobom upośledzonym, walcząc o szacunek dla nich oraz o pełne prawo do nauki i pracy. Swoją działalnością i postawą przekonywała, że kalectwo nie pomniejsza wartości i godności człowieka.